NL editie / World edition

Een schijnwerper is niet nodig

door Clairy Polak

Laat meningen en emoties alsjeblieft weer wat vaker ondergeschikt zijn aan nieuws en de feiten, is de hartenkreet van Bas Haan. Welke zichzelf respecterende journalist en zichzelf serieus nemende lezer/luisteraar/kijker zou dat niet willen, zou je zeggen. Maar voor je het weet loop je de kans te worden uitgescholden voor een elitair, arrogant grachtengordeltype dat geen voeling heeft met ‘wat er leeft bij de mensen’, en dat is vandaag de dag zo ongeveer het grootste verwijt dat iemand naar het hoofd geslingerd kan krijgen. Dat hebben journalisten en politici overigens gemeen.

Meningen zijn tegenwoordig juist weer erg in. Geen journaal of actualiteitenrubriek gaat voorbij of er wordt ten minste één onderwerp ondersteund door de ‘voxpop’, zoals het in het jargon heet: de vox populi, die moet illustreren dat de journalist uit zijn vermeende ivoren toren is afgedaald om contact te hebben met de afnemers van zijn product. Sterker nog: actualiteitenrubrieken worden tegenwoordig zelfs van hogerhand geacht een mening te ventileren, liefst van een duidelijke politieke signatuur, opdat we elke dag bewijzen hoe pluriform met name de publieke omroep tegenwoordig is. Dit in tegenstelling tot voorheen, toen het in de mode was de publieke omroep te laken als behorende tot de ‘linkse kerk’.

En dan emoties. Emoties benemen inderdaad vaak het zicht op de feiten. Maar emoties zijn nog steeds buitengewoon populair, kijk maar naar de grote vlucht die televisieprogramma’s nemen die zich richten op het persoonlijk leed (en in veel mindere mate de vreugde) van bekende en onbekende Nederlanders. Feitjes, overgoten met een grote emmer overdrijving. Ook politici hebben dat feilloos in de gaten en brengen – aangespoord door voorlichters en spindoctors – deze cocktail dikwijls nog op smaak met een vleugje straat- en oorlogstaal.

Emoties zijn de brandstof voor het populisme. Wat moet de journalist daarmee? Moet de journalistiek weigeren aandacht te besteden aan politici die alleen uit zijn op het bespelen van emoties, omdat publiciteit hun enige oogmerk is? Nee, dat leidt tot doodzwijgen en de diskwalificatie van een grote groep landgenoten.

Moet hij tegenwicht bieden door er feitelijke informatie tegenover te zetten? Ja natuurlijk, waarbij je je zult moeten realiseren dat je een groot deel van de mensen niet bereikt, want kritisch zijn is in deze kringen synoniem aan links.

Waarom schrijf ik dit? In de eerste plaats omdat de opdracht was de laatste zin van de column van Bas Haan te gebruiken als eerste zin van dit stukje. In de tweede plaats omdat ik niet zo goed weet of ik de achterliggende gedachte van het project One11 helemaal deel, ‘kijken door de ogen van personen die bouwen en niet breken. Mensen die de problemen te lijf gaan, soms met gevaar voor eigen leven, vaak onbaatzuchtig en altijd tegen de mainstream in’.

Dat klinkt natuurlijk prachtig. Maar ook deze behoefte is ingegeven door emotie: er de buik van vol hebben steeds maar weer de schijnwerper te moeten richten op wat er allemaal niet deugt onder het motto ‘geen nieuws is goed nieuws en goed nieuws is geen nieuws’.

En ergens waarschuwt een stemmetje in mij voor ongewenst effectbejag: bijna iederéén heeft ook een onbaatzuchtige kant. Laat dat vooral gedijen. Zonder er een schijnwerper op te zetten. Want niet alleen macht is karakterbedervend: publiciteit ook. Deze alledaagse helden ‘kunnen onderwijzers, artsen, verpleegsters, boeren, ondernemers enz. zijn. Mensen die hun omgeving inspireren’, lees ik.

Ik zal het u sterker vertellen: ze kunnen premier zijn. Mark Rutte geeft nog steeds (hij deed het voordat hij minister-president werd ook al) één keer in de week onbezoldigd les op een Haagse vmbo-school. Dat is prachtig. Maar belangrijker is dat hij premier is van een kabinet dat de komende drie jaar wil bezuinigen op het onderwijs. Daarna zegt het kabinet weer in het onderwijs te willen investeren – alleen zegt men er niet bij waar en hoe.

Het is in de eerste plaats de taak van de journalist de macht te controleren en de andere kant van de medaille te tonen, de achterkant van het gelijk.

De laatste zin van deze column zal de eerste zijn van haar opvolger.


Geplaatst op: donderdag 3 maart 2011 om 01:11

Delen



Laatste reacties (25)

Pany
Geplaatst op: woensdag 24 juli 2013 om 16:24
Damn, I wish I could think of <a href="http://nbwflwbjiv.com">sohtmeing</a> smart like that!
Nooboombeam
Geplaatst op: dinsdag 23 juli 2013 om 17:39
I came back here to look at your<a href="http://balbepor.com"> hniiee</a> photo again, just in case this guy's<a href="http://balbepor.com"> hniiee</a> got better, and found your snowy photo. Kind of a bummer to think of cold, white stuff after it's been so warm. Your photo has convinced me that I'm very over snow, at least for another six months.
Open
Geplaatst op: dinsdag 23 juli 2013 om 14:42
Yeah but my autos are gonna SUCK! I'm going to be late to the game, and there will be a bunch of ppl already there. I palorbbly wont even get 2 autos.VA:F [1.9.8_1114]please wait...VA:F [1.9.8_1114](from 0 votes)
Seigou
Geplaatst op: dinsdag 23 juli 2013 om 02:32
pisteuw pws kai zakynthinos na itan tin idia anseimtopiti 8a eixe... sto dimosieyma tou ermi lene pws den i3eran apo pou na desoun to sxoini... sto pirosvestiko oxima den ginotan na t desoun??kaka ta psemata einai 8ema paideias kai mono paideias! eimaste ws laos axristoi kai mas ftaine mono oi alloi ,oi politikoi,o geitonas kai POTE EMEIS!an den alla3oume miala kai nootropia einai sigouro oti 8a maste gia lipisi kai den 8a a3izoume gia tpt allo apo to na kanoume sex kai na trwme ta lefta pou me kapoion tropo klepsame-fagame apo to dimosio..eimaste a3ioi mono na loufaroume kai na kanoume mpoufanies kai tpt allo...leipame pou zw se ayti ti xwra,se ayton ton topo pou gennise epistimones,pneumatikous an8rwpous kai oi neoteres gennies ta xoume kanei skata koitwntas to PROSWPIKO sumferon.leipame polu.se ligo 8a febgoun oloi metanastes.min anarwti8ei tote kanenas ellinaras giati den menei kanenas pisw.apla an den figoun apo tis 8eseis isxuos oi anikanoi kai antikatasta8oun apo ikanous an8rwpous me spouydes k oneira tote sigoura den exoume ston ilio moira..leipame polu gia ola afta kai panw ap ola pou den leitourgei to kratos ,oi 8esmoi ,oxi epeidi den iparxoun alla epeidi exouns telgxw8ei apo anikanous "aganaktismenous" kai mi!! me kati tetoia peristatika poios sinexizei na nai iper tou dimosiou?? na idiotikopoii8oun ta panta sto elladistan giati mono tote isws ipar3ei proodos... eimaste gematoi dikaiwmata kai dikaiwmata kai apo ipoxrewseis ntropi.isws na nai ipervolikes oi topo9etiseis tou VAS TRIA 'i tou LASKA alla lene tin ali8eia!8eloume tourismo xwris ta stoixeiwdi kai anarwtiomaste gt alles xwres leitourgoun...krima krima krima
Armand Gerards
Geplaatst op: dinsdag 27 december 2011 om 04:44
Open stuk , maar hoeveel verpakte emotie ligt hieronder,links en rechts is feitelijk verleden tijd. Zou graag de journalistieke visie van Clairy willen horen over Joris Luyendijk en zijn aanpak in vorm en inhoud. De TV Buitenhof .... Het Journaal en de Krant... is toch een emotionele en voorspelbare trein die wel op tijd maar niet in de TIJDSLIJN anno 2012 etc aansluit. Armand Gerards
Herman Degenhart
Geplaatst op: zaterdag 5 maart 2011 om 01:28
Beste Clairy, wat een gemopper. Rechts drijft op emoties, alleen links denkt na, maar kan de resultaten van dit denkwerk niet kwijt vanwege allerlei door "de mensen" en "de politiek" opgeworpen beletselen. Mijn indruk is juist dat er links nauwelijks wordt nagedacht. Als ze dat daar eindelijk eens zouden doen, dan waren ze niet links meer. En dan dat eeuwige gescheld op emoties. Emoties is wat ons tot mensen maakt. Wat wil je dan? Dat we reageren als machines, als robots? Alsjeblieft niet. Mag ik mij beledigd voelen als ik onheus wordt bejegend en mag ik kwaad worden als daar aanleiding toe is? Of word ik dan door Clairy als onnadenkend weggezet? Het probleem met televisie is (het gaat bij One/11 wel erg vaak over televisie. Weten we soms niets anders?) dat dit medium uitermate geschikt is voor de weergave van emoties. Televisie is uitgevonden om iets te laten zien en laten het nu juist emoties zijn die uitermate goed zichtbaar gemaakt kunnen worden. Televisie is daarnaast kort van stof en vluchtig. Ook dat past heel goed bij emoties. De Nederlandse Televisie is dan ook bij uitstek het terrein geworden van patsers, pooiers, proleten, aanstellers en criminelen. Allemaal tuig dat op onze emoties probeert in te spelen en gezien de resultaten niet zonder succes. Voor discussies en gesprekken, waar het om argumenten en informatie gaat, is televisie minder geschikt, of beter; niet geschikt. Daar hebben we dan ook andere media voor zoals radio en de krant. De gesprekken die b.v. met veel succes op BNR-radio gevoerd worden, zijn ten enenmale ongeschikt om op televisie te herhalen. Iedereen zapt weg naar een kanaal met het gebruikelijke aanbod aan aanstellers en criminelen. Daar gebeurt tenminste iets, zeggen "de mensen" dan. Maar ja, wij zijn een volk van schoolmeesters en dominees (het is niet voor niets dat onze minister-president een ochtend in de week les geeft op een school in plaats van een ochtend in de week vloeren te dweilen in een gevangenis ergens in het land, of een trein schoon te maken nadat die door voetbalvandalen is heringericht) en willen dus praten, wat zeg ik: overtuigen. Nou dames en heren, zoek een mooi blad uit of een mooie radiozender en laat de TV aan het plebs. Dat zeg ik ook tegen de redactie van deze site. Want dat de televisie niet deugt, weten we nu wel. Het punt is dat de televisie nooit zal deugen, hoeveel kolommen u daar ook aan mag spenderen. Of is deze site een werkverschaffingsproject?
julius joker
Geplaatst op: vrijdag 4 maart 2011 om 23:22
Bijlichting is heel hard nodig vanwege de verschrikkelijke eenzijdigheid van de massamedia:
www.nieuwemedianieuws.nl

En emoties horen erbij! Maar dienen bewust gemaakt te worden. Nu wordt er gereageerd vanuit emotionele fixaties en dat is inderdaad schadelijk...
Luuk Knol
Geplaatst op: donderdag 3 maart 2011 om 23:27
Heeft Clairy Polak een zuur stuk geschreven? Waar dan? Is niet haar stijl. Zoals ook hier is ze gericht op feiten, goed waarnemen, analyseren, zoals het hoort. En als emoties waargenomen worden die vermeldenswaard zijn, dan zal ze die ook bij de feiten betrekken. Goed punt dat zij het nu eens zegt, dat kritisch zijn (op onduidelijke gronden) tegenwoordig vaak links genoemd wordt. Dat geldt ook voor feitelijk zijn. En voor zaken analyseren. Kortom voor goede journalistiek. En dat is ook de positieve oorzaak, dat er nauwelijks rechtse media van de grond komen. Ze streven gelukkig toch wel naar een beetje kwaliteit, en dat gaat niet zo goed samen met wat hier rechts gevonden wordt, hooguit is het helemaal niks, zoals WNL soms.
Gert Mulder
Geplaatst op: donderdag 3 maart 2011 om 22:07
Clairy Polak zegt, dat het de taak is van journalisten om de macht te controleren. Dat is maar de helft. De andere helft is: feiten opdiepen die niemand anders opdiept. En daar schort het aan.

Twee zaken van mijn kant:

1. De meeste journalisten en vooral de parlementaire hebben een schrijnend gebrek aan inzicht in de economie, terwijl dat toch de hoofdzaak is in het politieke gebeuren. Alles wat kan of niet kan en wat moet of niet moet is daarvan afhankelijk.Je ziet het ook aan Clairy. Ze zweet peentjes als ze met een bankier moet praten en stelt vaak een vraag die in een eerder antwoord al werd beantwoord; iets wat ze kennelijk niet begreep. Als economie al een vak is op de School voor Journalistiek dan zitten de meeste leerlingen kennelijk te slapen. Allemaal rechtse onzin.

2. Een voorbeeld. Een journalist die echt onderzoek doet naar vervoer in Nederland en daarbuiten kan slechts tot de conclusie komen, dat wij zeer waarschijnlijk in Nederland het beste openbaar vervoer hebben dat er bestaat, mogelijk samen met Zwitserland, dat overigens veel minder treinverbindingen heeft en een veel lagere frequentie en zeer, zeer duur is.

Soms kom je zulke positiever ingestelde artikelen ook tegen in de krant. Maar die zijn altijd van non-journalisten met kennis van zaken, nooit van "gewone" journalisten die immers bang zijn weggehoond te worden door hun collega's. Je gaat toch niet in tegen de vox populi! Doe maar liever mee met de autolobby van Ineke van Gent en Charlie Aptroot.

Nee, er schort nog erg veel aan de Nederlandse journalistiek. Kijk- en luistercijfers en advertentie-opbrengsten zijn aan de macht. Controleer die macht eens!
Michiel van Blommestein
Geplaatst op: donderdag 3 maart 2011 om 14:33
Wat mensen doen, en waarom ze het doen, is niet altijd goed te doorgronden. Ook journalisten hebben het daar soms moeilijk mee. Is het echt altruistisch? Zijn de motieven echt kies? Is bijvoorbeeld een priester die aan liefdadigheid doet niet gewoon bezig zieltjes te winnen? Of: is een politicus die eens in de week les geeft eigenlijk niet gewoon een PR-stuntje aan het spelen?

Zelfs een goed journalist kan zulke 'motieven' nooit helemaal vastleggen uit een of meerdere gesprekken. Meestal zit er op zijn minst een vorm van altruisme in, maar zelfden echt helemaal alleen.

De truc is dan om vooral te observeren: wat DOET iemand nou precies, en welke factoren beïnvloeden dat. Een mening kun je altijd inbouwen, maar wel op een manier dat lezers de kans hebben om danwel aan die mening te twijfelen, of het niet eens te zijn met die mening. Je leest je in, je weet op voorhand al wat de reputatie is enzovoorts.

Het sterke element aan de verhalen op one11 is dat het niet gaat om mensen met veel macht. Sterker: wat ze doen kan zelfs kansloos zijn. Moet je die mensen controleren? Tot op zekere hoogte, in zoverre dat het ook een kwestie is van reputaties checken, feiten controleren, ga maar door. Maar het 'controleren van de macht' is volgens mij maar één, heel klein onderdeeltje van het werk van Journalisten. Belangrijk onderdeel, maar een klein onderdeel. Inzicht geven in dat wat niet perse op het netvlies ligt van de lezer is, volgens mij, een groter onderdeel.

Plaats een reactie













Ik wil mij graag aanmelden voor de One11-nieuwsbrief.






over deze columnist

Clairy Polak
Clairy Polak is redactielid en presentator van het zondagse interview-en discussieprogramma Buitenhof en van het radioprogramma Met het Oog op Morgen. Voor de website van Human schrijft zij een wekelijkse column over de rechtsstaat. In 2010 won ze de Sonja Barend Award voor het beste televisie-interview.

Eerder verschenen

23/05
Zo makkelijk mogelijk
Door: Evert van Dijk

10/05
Journalistiek is een bewegend dier
Door: Marieke van Twillert

3/05
Revolutie 2.0
Door: Niels Bongers

25/04
Kaarten op tafel
Door: Peter de Bruijn

20/04
Afrika Bambaataa
Door: Albo Helm

12/04
De journalist als scheidsrechter
Door: Rutger van der Hoeven

11/04
Ook moslims doen graag iets leuks
Door: Jan-Jaap Heij

9/04
Nederlanders positiever
Door: Roel Venderbosch

4/04
Fukushima
Door: Tomas Schats

25/03
Straling
Door: Milo

20/03
Grote golf
Door: Bas Köhler

14/03
Pas op de plaats
Door: Xandra Schutte

13/03
No fly zone
Door: Hajo de Reijger

6/03
Just add water
Door: René Leisink

26/02
Tegenstrijdige berichten
Door: Djanko

24/02
Journalistiek of amusement
Door: Bas Haan

18/02
De luiken open
Door: Aart Zeeman

15/02
Het volk als held
Door: BaFa

10/02
De vierde macht
Door: Kay van de Linde

1/02
Struikelend nieuws
Door: Toine Heijmans

25/01
Een positief verhaal: kan dat wel?
Door: Arjan van Bijnen

20/01
Slecht is sexy, echt is beter
Door: Jan-Albert Hootsen

17/01
Wereldbeeld
Door: Anne Spapens-Hamminga

14/01
Heerlijk soms, je ergeren
Door: Wouke van Scherrenburg

8/01
Vroeger was alles slechter
Door: Bert Wagendorp

5/01
O Nee Leven
Door: Bas Mesters